NIEUWS

Hoe kan de kerk zo versplinterd zijn?

Dr. ir. Jan van der Graaf trekt dagelijks baantjes met een “rechtgeaarde” rooms-katholiek, vertelt hij ter afsluiting van de conferentie ‘Kerkmuren: zegen of vloek?”, die mede door de Stichting Nationale Synode werd georganiseerd. Maar wat heeft hij nog meer te zeggen over spirituele oecumene? Lees hier zijn toespraak terug. 

Broeders en zusters,

Toen ik werd gevraagd voor een slotwoord en evaluatie van deze dag is afgesproken dat ik voorafgaande aan deze dag zelf ook enkele gedachten over het thema op papier zou zetten.

Wat zou het worden vandaag?, vroeg ik me af voorafgaande aan deze conferentie. ‘Spirituele oecumene’, dus alleen oecumene van het hart? Of toch ook een bezinning op ‘kerkmuren’, dus onze kerkelijke instituten, die spirituele oecumene vaak blokkeren? Het leek me toe dat het op z’n best kon betekenen spirituele oecumene over kermuren heen.

Opeens kwam me weer voor de geest wat de vrijgemaakt-gereformeerde emeritus Jochem Douma ooit zei: ‘Het zal blijven scheuren tot de jongste dag.’ Intussen bekende hij recent zichzelf tot de kleinst denkbare gereformeerde denominatie in dit land, zonder, naar eigen zeggen, het zicht op de wereldwijde gemeenschap prijs te geven. Wat Douma hier zei tekent gereformeerd kerkelijk Nederland. De gereformeerde Reformatie is versnipperd . Scheidingen, en zelfs herenigingen, baren steeds weer nieuwe scheidingen. En zeker wanneer ze nog vers zijn, blokkeren ze spirituele oecumene. Nochtans belijden allen te behoren tot de ene heilige algemene ofwel katholieke kerk.

Hoe zit het dan met ons gemeenschappelijk belijden? Want spirituele oecumene zal toch ook aan het belijden moeten raken. De Drie Formulieren van Enigheid, ofwel van eensgezindheid waarop allen en een ieder in gereformeerd kerkelijk Nederland zich beroepen – en ik doe dat ook van harte —  blijken niet kerkverenigend te werken.

Die gereformeerde confessies verwoorden naar mijn oordeel adequaat de bijbelse spiritualiteit, met bijzondere aandacht ook voor de werkingen van de Heilige Geest, de Spiritus Sanctus, die gemeenschap der heiligen uitwerkt. Ze hebben ook een afsnoerende functie naar ketterijen en ontsporingen in de voor-reformatorische tijd. Maar feit is bovendien dat ze ook afsnoerend zijn naar de meeste denominaties van de wereldchristenheid.

Calvijn kwam niet verder dan ‘vonckskens’ van de ware kerk, die hij bij Rome nog onwaarde. Vandaag ontwaren protestanten meer dan vonkjes bij Rome. Even heel persoonlijk. Al jarenlang trek ik ’s morgens vroeg baantjes in het zwembad met een oud-lector filosofie van de UvA, een rechtgeaard rooms-katholiek. Hij was ooit priester. We beleven dagelijks spirituele oecumene. In Christus verbonden! Hij is geboeid door bevinding bij Arie de Reuver. De laatste keer begroette hij me met: ‘Ik ben een vriend, ik ben een metgezel van allen die Uw Naam ootmoedig vrezen.’ (Ps. 119 vers 32 o.b.).

Meer dan ‘vonkskens’, want bijbelse noties blijken op te lichten in tradities buiten Heidelberg en Dordt. Daarom ben ik er meer en meer van overtuigd geraakt dat we vanuit Heidelberg en Dordt ook terug moeten blikken naar de Vroeg Christelijke Kerk, wil er van belijdendespirituele oecumene sprake kunnen zijn.  De gereformeerde confessies mogen naar mijn oordeel niet worden verzelfstandigd ten opzichte van het Apostolicum en de belijdenissen van Athanasius en Nicea, de drie oecumenische symbolen. Daarom was het een goede greep van de Nationale Synode van deze jaren, dat de belijdenis van Nicea als basis werd gekozen. Die belijdenis werd er gezongen! Ik wil u bekennen dat ik zeer geraakt ben door het krachtige appèl op Nicea, dat Bram van de Beek deed op de afsluitende bijeenkomst van de Nationale Synode. ‘Ik geloof in één God… En in één Heere Jezus Christus… En in één heilige Algemene Christelijke Kerk.’ Hoe kan de kerk dan zo versplinterd zijn?   

En dan deze conferentie. Het is verheugend dat de Stichting Nationale Synode[1], samen met Protestants Nederland deze dag hebben georganiseerd. Zo komen Nicea en Heidelberg en Dordt vandaag een klein beetje bij elkaar. Achter deze conferentie proef ik een sterk verlangen naar (meer) geestelijke eenheid. Er ligt een dik boek voor ons, waarin een waaier van stromingen present is, met ecclesiologisch gezien tal van tussenschotjes, hoewel met vensters.  Niet eerder werd spirituele oecumene zo breed en grondig doordacht.

En dan vandaag. Kwamen we vandaag verder dan verlangen?  Wat leerde deze dag? Nu moet ik improviseren. Staccato:

  1. We kunnen qua confessie verschillen maar spiritueel verbonden zijn.
  2. De diepgaande secularisatie vandaag doet meer en meer ervaren dat we samen in de storm staan.
  3. Thema’s genoeg om samen in één Geest de hand aan de ploeg te slaan.
  4. Aan het eind van Nicea wordt beleden: ‘Ik geloof één Doop tot vergeving der zonden’, waarna de belijdenis aangaande de opstanding der doden het eeuwige leven volgt.
  5. WE ZIJN GEDOOPT!!

Afgesloten werd met het bidden van een gebed van Maarten Luther en aansluitend het Onze Vader.

 

Een bericht schrijven

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *